Aangifte erfbelasting: termijn, vrijstelling en wie doet aangifte

Dat hangt af van hoeveel u erft en van uw relatie tot de overledene. De hoofdregel is eenvoudig:

• Erft u méér dan uw vrijstelling? Dan moet u aangifte doen en betaalt u erfbelasting over het deel boven de vrijstelling.
• Blijft uw erfdeel onder de vrijstelling? Dan hoeft u uit uzelf meestal geen aangifte te doen.

Eén belangrijke uitzondering: krijgt u een aangifteformulier of aangiftebrief van de Belastingdienst? Dan moet u reageren. Ook als er niets te betalen is. Het ontvangen van dat formulier schept de plicht.

Iedere erfgenaam heeft een vrijstelling: een bedrag waarover u geen erfbelasting betaalt. De hoogte hangt af van uw relatie tot de overledene.

• De partner heeft veruit de hoogste vrijstelling: ruim acht ton.
• Kinderen en kleinkinderen: ruim 25 duizend euro per persoon.
• Andere erfgenamen, zoals broers, zussen of vrienden, hebben een lagere vrijstelling.

De precieze bedragen veranderen jaarlijks. De actuele vrijstellingen voor het jaar van overlijden vindt u op belastingdienst.nl. Reken dus altijd met het jaar waarin de overledene is overleden, niet met het jaar waarin u aangifte doet.

Voor de achterblijvende partner betekent die hoge vrijstelling in de praktijk: bij een gemiddelde nalatenschap hoeft de partner vaak geen erfbelasting te betalen.

Sinds 2026 gelden er twee regimes naast elkaar. Welk regime voor u geldt, hangt af van de overlijdensdatum. Dit is op dit moment de meest gestelde vraag, en het antwoord is gelukkig helder:

• Overlijden in 2026 of later: de aangifte moet binnen 20 maanden na de overlijdensdatum bij de Belastingdienst binnen zijn.
• Overlijden vóór 2026: de oude termijn van 8 maanden geldt. Is de aanslag er nog niet? Dan loopt er inmiddels belastingrente.

De precieze datum staat in de aangiftebrief die de Belastingdienst stuurt. Houd die datum aan.

Komt de aangifte later binnen dan de termijn? Dan rekent de Belastingdienst belastingrente over de aanslag. Op tijd en volledig aangifte doen voorkomt dat. Lukt dat niet, dan kan een voorlopige aanslag de rente beperken.

De wetgever erkende bij het Belastingplan 2026 dat 8 maanden vaak te kort was. Niet omdat nabestaanden traag zijn, maar omdat de informatie er simpelweg nog niet is:

• De laatste aangifte inkomstenbelasting van de overledene is na 8 maanden vaak nog niet afgerond.
• De WOZ-waarde van het jaar ná het overlijden is dan nog niet bekend.
• De woning is vaak nog niet verkocht, terwijl de aanslag wel betaald moet worden.

Herkent u dit? Dat is geen toeval. Een nalatenschap afwikkelen is meer werk dan de meeste mensen vooraf denken. De verlengde termijn geeft ruimte om het zorgvuldig te doen, stap voor stap.

Is er in het testament een executeur benoemd? Dan doet de executeur de aangifte, voor alle erfgenamen samen. De executeur is er ook persoonlijk verantwoordelijk voor dat de erfbelasting wordt betaald. Bent u executeur? Neem deze taak dus serieus en houd de termijn in de gaten.

Is er geen executeur? Dan doen de erfgenamen zelf aangifte. Dat kan samen met één formulier, of ieder voor zich. Samen aangifte doen is meestal overzichtelijker: alle erfdelen staan dan in één aangifte.

Lees ook: erfenis afhandelen als executeur, stap voor stap.

Minder dan veel mensen denken. Uit het CPB-rapport "Erfbelasting in beeld" (juli 2026) blijkt: bij ongeveer 35 procent van de overledenen wordt aangifte erfbelasting gedaan. Die erfenissen beslaan naar schatting wel zo'n 75 procent van het totale nagelaten vermogen.

Anders gezegd: bij de meeste overlijdens komt er geen aangifte aan te pas, vooral door de vrijstellingen. De belasting valt vooral op de grotere nalatenschappen. Mensen overschatten vaak hoeveel erfbelasting er over een gewone erfenis wordt betaald.

De aangifte zelf is het sluitstuk. Het echte werk zit in de voorbereiding:

1. Maak een overzicht van alle bezittingen en schulden op de overlijdensdatum. Dat overzicht heet een boedelbeschrijving.
2. Gebruik voor een koopwoning de WOZ-waarde. Bewaar de WOZ-beschikking.
3. Bewaar de rekeningen van de uitvaart. Uitvaartkosten zijn aftrekbaar.
4. Wacht op de laatste aangifte inkomstenbelasting van de overledene. Een teruggave of naheffing telt mee in de nalatenschap.
5. Bepaal per erfgenaam het erfdeel en vergelijk dat met de vrijstelling.

Is de situatie ingewikkeld? Bijvoorbeeld met een onderneming, buitenlands vermogen of onenigheid over de verdeling? Schakel dan een fiscalist in voor de aangifte zelf. Het volledige stappenplan voor de afwikkeling vindt u in ons stappenplan nalatenschap afwikkelen. Liever direct een persoonlijk overzicht? Start de gratis wizard.