Nalatenschap afwikkelen: het stappenplan

Dat hangt af van het testament. Staat er in het testament een executeur benoemd? Dan wikkelt die persoon de nalatenschap af. De executeur vraagt bij de notaris een verklaring van executele. Dat document bewijst zijn bevoegdheid.

Is er geen testament? Dan is er ook geen executeur. De erfgenamen zijn dan samen verantwoordelijk. Vaak geven zij één persoon een volmacht om de zaken te regelen. Die persoon heet de gevolmachtigde. De notaris legt de volmacht vast in een verklaring van erfrecht. Lees meer op onze pagina over de verklaring van erfrecht: kosten en wanneer nodig.

Meld het overlijden bij de bank van de overledene. De bank blokkeert de rekeningen op naam van de overledene. Zo kan er niets meer worden afgeschreven zonder toestemming.

Regel de uitvaart. De uitvaartondernemer doet aangifte van het overlijden bij de gemeente. Bewaar de rekening van de uitvaart. U heeft die nodig voor de uitvaartverzekering. De kosten zijn ook aftrekbaar voor de erfbelasting.

Nog één belangrijk punt in deze week. Neem geen waardevolle spullen mee uit het huis van de overledene. Wie dat doet, aanvaardt de erfenis mogelijk zuiver. Dan bent u ook aansprakelijk voor eventuele schulden. Spreek af wie de spullen veilig bewaart en leg dat schriftelijk vast.

Vraag bij het Centraal Testamentenregister na of er een testament is. Dat kan schriftelijk, of via de notaris. Het register vertelt alleen óf er een testament is en bij welke notaris. De inhoud hoort u bij die notaris.

Met deze informatie weet u wie de afwikkeling doet. Is er een executeur? Dan neemt die het over. Is er geen testament? Dan regelen de erfgenamen het samen, vaak via één gevolmachtigde.

U heeft drie opties. Zuiver aanvaarden: u krijgt de bezittingen én de schulden. Beneficiair aanvaarden: u aanvaardt alleen als er meer bezit is dan schuld. Verwerpen: u ziet volledig af van de erfenis.

Twijfelt u of er schulden zijn? Kies dan voor beneficiair aanvaarden. Dat regelt u met een verklaring bij de rechtbank. U beschermt daarmee uw eigen vermogen.

Let op: er bestaat geen wettelijke einddatum voor deze keuze. Wel kunnen schuldeisers zich na drie maanden bij u melden. Wacht daarom niet onnodig lang. Maar laat u niet opjagen door een deadline die er niet is.

Maak een overzicht van alle bezittingen en schulden. Dit heet een boedelbeschrijving. Denk aan: bankrekeningen, spaargeld, beleggingen, de woning, de auto, verzekeringen en leningen.

Onbekende bankrekeningen spoort u op via het loket Slapende Tegoeden van de Nederlandse Vereniging van Banken. Pensioenen vindt u via mijnpensioenoverzicht.nl. Meld het overlijden ook bij verzekeraars en de pensioenuitvoerder.

Was er een koopwoning? Voor de erfbelasting telt de WOZ-waarde van de woning. Vindt u die waarde te hoog? Dan kunt u bezwaar maken bij de gemeente. Dat kan erfbelasting schelen.

Had de overledene een auto? Zet het kenteken binnen vijf weken op naam van een erfgenaam. Dit regelt u bij de RDW.

Zet abonnementen stop. Op de bankafschriften ziet u welke abonnementen er liepen. Kijk ook naar creditcards en online betaalaccounts.

Geef het overlijden door aan leveranciers van gas, water en licht. Maak afspraken over het maandbedrag. Meld het overlijden ook bij de werkgever. Die betaalt het laatste salaris en een overlijdensuitkering uit.

Woonde de overledene in een huurhuis? Zeg de huur zo snel mogelijk op. Heeft u nog niet gekozen hoe u aanvaardt? Leg dan schriftelijk vast waarom u de woning ontruimt. Zo voorkomt u dat u de erfenis per ongeluk zuiver aanvaardt.

Schrijf ook bekende schuldeisers aan. U heeft als afwikkelaar de plicht om schulden van de nalatenschap te betalen voordat u verdeelt.

Als erfgenaam krijgt u meestal automatisch een aangifteformulier van de Belastingdienst. U heeft 20 maanden na het overlijden om aangifte te doen.

Blijft de erfenis onder de vrijstelling? Dan hoeft u uit uzelf geen aangifte te doen. Maar krijgt u toch een formulier van de Belastingdienst? Dan moet u het wel invullen en terugsturen.

Voor een koopwoning rekent u met de volledige WOZ-waarde. Uitvaartkosten mag u aftrekken. Bewaar daarom alle rekeningen die met het overlijden te maken hebben.

Zijn de schulden betaald en is de aangifte gedaan? Dan verdeelt u wat overblijft onder de erfgenamen, volgens het testament of de wet.

Maak een eindafrekening: wat kwam er binnen, wat ging eruit, en wat krijgt iedere erfgenaam. Laat de erfgenamen de eindafrekening zien en bewaar hun akkoord. Zo kunt u later altijd laten zien dat u alles goed heeft gedaan. Dat beschermt u tegen vragen of verwijten van mede-erfgenamen.

Een eenvoudige nalatenschap kost enkele maanden. Is er een koopwoning, zijn er meerdere erfgenamen of is er discussie? Dan duurt het vaak langer dan een jaar. De aangifte erfbelasting alleen al heeft een termijn van 20 maanden.